Kasım geldi, vitrinler kırmızı etiketlerle doldu: “Büyük indirim!”, “%50 + %20 ek indirim!”, “3 al 2 öde!” Peki bu etiketler gerçekten söyledikleri kadar avantajlı mı? Bu yazıda, okulda öğrendiğin yüzde hesabının alışverişte nasıl bir süper güce dönüştüğünü göreceksin. Ailene alışverişte yardım etmeye hazır ol!
Önce Temel Kural: Yüzde Neyin Yüzdesi?
%20 indirim, fiyatın 100’de 20’sinin düşülmesi demektir. 1.000 TL’lik bir montta %20 indirim:
Daha hızlı yol: %20 indirimde ürünün %80’ini ödersin. 1.000 × 0,80 = 800 TL. Bu kısa yol, aşağıdaki tüm tuzakları çözmenin anahtarı.
Tuzak 1: “%50 + %20 Ek İndirim” = %70 mi?
Hayır! İkinci indirim, ilk indirimden sonra kalan yeni fiyat üzerinden yapılır.
- 1.000 TL’nin %50 indirimlisi: 1.000 × 0,50 = 500 TL
- 500 TL’ye %20 ek indirim: 500 × 0,80 = 400 TL
- Toplam indirim: 1.000 − 400 = 600 TL, yani %60 (%70 değil!)
Aynı şekilde “%20 + %20” indirim de %40 değil: 1.000 → 800 → 640 TL, toplam %36. Kural: Art arda yüzdeler toplanmaz, çarpılır. 0,80 × 0,80 = 0,64, yani fiyatın %64’ünü ödersin.
Tuzak 2: Önce Zam, Sonra İndirim
Bir mağaza indirim döneminden önce ürüne %25 zam yapıp sonra “%25 indirim!” yazarsa ne olur? Fiyat eski hâline mi döner?
1.000 TL’ye %25 zam: 1.000 × 1,25 = 1.250 TL
1.250 TL’ye %25 indirim: 1.250 × 0,75 = 937,50 TL
Sonuç: Fiyat 1.000 TL’ye dönmedi, 937,50 TL oldu. Neden? Çünkü zam 1.000’in, indirim ise daha büyük olan 1.250’nin %25’i. Bu örnekte müşteri kazançlı çıktı ama yüzdelerin “aynı sayının” yüzdesi olmadığını unutma!
Gerçek hayatta tuzak genelde şöyle kurulur: Ürün 1.000 TL’ye satılıyordur, indirimden önce etikete “1.400 TL” yazılır ve sonra “%25 indirim” yapılır. 1.400 × 0,75 = 1.050 TL! Yani “indirimli” fiyat, eski fiyattan bile yüksek. Bu yüzden indirim dönemlerinde ürünün birkaç hafta önceki fiyatını bilmek çok değerlidir.
Tuzak 3: “3 Al 2 Öde” mi, “İkincisi %50” mi?
Tanesi 120 TL olan bir defter düşünelim.
| Kampanya | Ödenen | Aldığın | Tanesi | Gerçek indirim |
|---|---|---|---|---|
| 3 al 2 öde | 240 TL | 3 defter | 80 TL | %33,3 |
| İkincisi %50 | 180 TL | 2 defter | 90 TL | %25 |
| %30 indirim | 84 TL | 1 defter | 84 TL | %30 |
“İkincisi %50” kulağa “yarı fiyat” gibi gelir ama iki üründe toplam indirim yalnızca %25‘tir. “3 al 2 öde” daha kârlı görünse de üç tane gerçekten ihtiyacın yoksa, fazladan aldığın ürün para kaybıdır. Matematik sana sadece hesabı değil, soru sormayı da öğretir: “Buna gerçekten ihtiyacım var mı?”
Tuzak 4: Büyük Paket Her Zaman Ucuz mu?
Markette iki paket bisküvi var: 750 gramlık paket 90 TL, 1 kilogramlık paket 115 TL. Hangisi ucuz? Karşılaştırmak için birim fiyat bulunur, yani 1 kilogramın kaça geldiği:
- 750 g paket: 90 ÷ 0,75 = 120 TL/kg
- 1 kg paket: 115 TL/kg
Bu örnekte büyük paket daha ucuz. Ama her zaman değil! Market raflarındaki etiketlerde küçük harflerle yazan “kg fiyatı” ya da “litre fiyatı” bilgisine bakmayı alışkanlık hâline getir.
Kendini Dene: 5 Soru
1) 600 TL’lik ayakkabıda %15 indirim yapılırsa yeni fiyat kaç TL olur?
2) Bir ürüne önce %40, sonra %10 indirim yapılıyor. Toplam indirim yüzde kaçtır?
3) Etikette “Önce 1.200 TL, şimdi 900 TL” yazıyor. İndirim yüzde kaçtır?
4) Tanesi 50 TL olan kalemlerde “4 al 3 öde” kampanyası var. 4 kalemin tanesi kaça gelir?
5) 2 litrelik meyve suyu 64 TL, 1,5 litrelik meyve suyu 51 TL. Hangisinin litresi daha ucuz?
Cevaplar ve çözümler
- 1) 600 × 0,85 = 510 TL
- 2) 0,60 × 0,90 = 0,54 → fiyatın %54’ü ödenir, toplam indirim %46 (%50 değil!)
- 3) İndirim 300 TL. 300 ÷ 1.200 = 0,25 → %25
- 4) 3 × 50 = 150 TL ödenir, 150 ÷ 4 = 37,50 TL (yani %25 indirim)
- 5) 64 ÷ 2 = 32 TL/litre; 51 ÷ 1,5 = 34 TL/litre → 2 litrelik daha ucuz
Yüzdelerde Hızlanmak İster misin?
Kesir, ondalık ve yüzde arasında hızlı geçiş yapabilen, indirim etiketlerini bir bakışta çözer. Kesir – Ondalık – Yüzde Ustası oyunumuzda “bir sayının yüzdesi” sorularıyla 60 saniyelik yarışa katıl, rekorunu arkadaşlarınla paylaş!
Bunları da Okuyabilirsiniz
- Zihinden İşlem Hileleri: Hesabı Hızlandıran 8 Kısa Yol
- Problem Çözmenin 4 Adımı: Pólya Yöntemi
- Velilere Rehber: Çocuğunuz Evde Matematiğe Nasıl Çalışmalı?
ROTA MATEMATİK sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.